Er werd vaak besmuikt gelachen over de trips naar Zuid Afrika van Chiluba vanwege zijn hartproblemen. Die vielen vaak samen met perioden waarin hij voor de rechtbank moest verschijnen. Daarom was zijn overlijden aan hartproblemen toch nog onverwacht. De woordvoerder van de familie maakte bekend dat Chiluba op grond van zijn Christelijk geloof een harttransplantatie evenals andere operationele ingrepen had geweigerd. Dat geloof was ook de reden dat hij een postmortem weigerde. Dat Christelijk geloof werd ook verbonden met Afrikaanse traditie: Chiluba beschouwde zich als behorende tot de Lunda stam in Luapula Province. Een Lunda koning mocht geen operatie ondergaan en Chiluba moest beschouwd worden als een Lunda koning. Ben Mwila, ook een Lunda, was de woordvoerder voor de familie. Chiluba beschouwde hem als een oom en Mwila was minister van defensie in de kabinetten van Chiluba. Ze kregen ruzie toen Mwila zich tgen het einde van Chiluba’s tweede termijn kandidaat wilde stellen voor het presidentschap. Het was dus tekenend dat dit niet meer relevant was op de begrafenis.
Toch leek het er eerst op dat de begrafenis beheerst zou worden door politieke controverse. William Banda is de sterke man op straat van de MMD in Lusaka. Hij liet weten dat de vijanden van Chiluba niet welkom waren. Dan ging het vooral om Michael Sata en zijn partij, het Patriotic Front (PF) en onder de media, het dagblad de Post en het onafhankelijke radiostation Radio Phoenix. De familie distantieerde zich daarvan en heette iedereen welkom omdat Chiluba een nationale leider was. Sata heeft zich anoniem en zonder entourage van lijfwachten in de rij geschaard de laatste eer bewezen aan het lichaam in het Mulungushi Conferentie Centrum. Verder hebben het Patriotic Front en Sata zich afzijdig gehouden van de begrafenis omdat dit tot ongeregeldheden kon leiden. Deze bescheiden houding leidde toch tot de nodige beschuldigingen over en weer. De culminatie daarvan was een giftig hoofdartikel tegen Sata en de PF in de Times of Zambia. Deze regeringskrant is steeds meer een partijspreekbuis voor MMD geworden. Het is in dit verband wel opvallend dat Zambia’s eerste president Kenneth Kaunda wel aanwezig was. De vijandschap tussen Chiluba en Kaunda was jarenlang niet uit het politieke landschap weg te denken totdat op de laate Nationale Conventie van MMD in 2011 zowel Kaunda als Chiluba de eregasten waren.
Er was behalve de Zambiaanse president Rupiah Banda maar een regerend staatshoofd, president Joseph Kabila van Congo. Maar er was meer Congolese aanwezigheid, met name de gouverneur van Katanga, Moses Katumbi. Een derde spraakmakende Congolese aanwezigheid was de populaire Congolese zangeres Mbila ya Mbel die vergezeld door haar dansers en musici een condoleance bezoek bracht aan Regina Chiluba, de tweede vrouw van Chiluba. De banden tussen de Luapula provincie en de Congo zijn sterk, maar Chiluba is ook prominent geweest in pogingen vrede te brengen in de Congo. Misschien is Chiluba’s internationale rol niet voldoende gezien. Het is ook opvallend dat uit Zimbabwe zowel de leider van de Movement for Demcratic Change, Morgan Tsvangirai als de ZANU-PF vice-president Joyce Mujuru gekomen waren. Een andere aanwezige, de Tanzaniaanse ex-president Benjamin Mkapa, was prominent in vredesbemiddelingen in de tweede regeerperiode van Chiluba vanuit de Organisatie voor Afrikaanse eenheid/Afrikaanse Unie.
Op de begrafenis zelf werden weinig woorden gesproken die nieuwe inzichten gaven in de man. Zijn vrouw Regina memoreerde hoe hij over de marktkooplui en “call boys” op de busstations praatte als zijnde onder de “Office of the President”. Een van Chiluba’s evangelische geestelijk leiders memoreerde dat hij geregeld zijn zwembad openstelde voor doopplechtigheden. Zijn kinderen prezen het zelfvertrouwen dat Chiluba altijd had en dat was voor waarnemers van de Zambiaanse politiek wel zijn meest opvallende eigenschap. Zambia kreeg een dag vrij om de begrafenis mee te maken. Het was een zeven uur durende ceremonie vol “pomp and circumstance” compleet met een flypast van de Zambiaanse luchtmacht. Er waren grote televisieschermen in wat beschouwd wordt als het dorp waar hij vandaan kwam in Luapula, zowel als in Chipata en Livingstone. De kosten waren niet gering: 4.6 miljard Zambiaan Kwacha. De regering kon twee tot drie miljoen bijdragen en de rest werd verwacht van bijdragen door het publiek.(Lusaka Times 22/6/2011from QFM; from ZDM; 28/6/2011 from TZ; 4/7/2011 from ZANIS; http://globalvoicesonline.org; 22/6/2011; TZ 29/6/2011)
